ZMNIEJSZONA ODPORNOŚĆ

ZMNIEJSZONA ODPORNOŚĆ

- CZY MOŻNA POPRAWIĆ TABLETKAMI...?

Dr n. med. Krzysztof Piwowarczyk, mgr farm. Ilona Ślugaj

ODPORNOŚĆ, UKŁAD ODPORNOŚCIOWY

Układ odpornościowy (immunologiczny) jest zespołem komórek o różnorodnych funkcjach, które mają za zadanie ochronę naszego organizmu przed drobnoustrojami (wirusami, bakteriami, grzybami, pasożytami), czynnikami toksycznymi lub innymi czynnikami szkodliwymi dla organizmu. Jego zadaniem jest właściwe zidentyfikowanie, a następnie zlikwidowanie i usunięcie z organizmu tych czynników.

Odporność naszego organizmu charakteryzuje odporność wrodzona (nieswoista) oraz odporność nabyta (inaczej swoista). Odporność wrodzona organizm kształtuje się już w życiu płodowym, kiedy przeciwciała są przekazywane przez matkę dziecku w czasie ciąży, oraz w okresie karmienia piersią wraz z mlekiem matki. Odporność nabyta kształtuje się przez całe życie.

Odporność nabytą możemy podzielić na humoralną i komórkową. W odpowiedzi komórkowej biorą udział specjalne komórki, które bezpośrednio niszczą drobnoustroje (bakterie, wirusy). W odporności humoralnej biorą udział przeciwciała (białka odpornościowe). 

SPRAWNOŚĆ UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO

Zdarzają się sytuacje, w których zdolność naszego układu odpornościowego do zwalczania chorób infekcyjnych jest osłabiona. Wrodzone, uwarunkowane genetycznie zaburzenia układu odpornościowego występują bardzo rzadko. Częściej osłabienie odporności jest spowodowane inną chorobą (np. przewlekłą niewydolnością nerek, cukrzycą, a także chorobami nowotworowymi) lub czynnikami zewnętrznymi, do których należą m.in. przyjmowanie niektórych leków (glikokortykoseroidy, leki immunosupresyjne, cytostatyki), nieprawidłowe żywienie lub niedożywienie, przewlekły stres i przemęczenie. Do zmniejszenia odporności przyczynia się również niezdrowy tryb życia, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu i przyjmowanie narkotyków. Zmniejszona odporność występuje również w pewnych okresach życia człowieka, np. u kobiet w okresie ciąży, u noworodków oraz u osób w podeszłym wieku.

Nie należy podejrzewać jednak zaburzeń układu odpornościowego u często chorujących dzieci, szczególnie uczęszczających do żłobka lub przedszkola. Częstość zachorowań na infekcje układu oddechowego u dzieci wynika z procesu nabywania odporności czynnej. 

KIEDY MOŻNA PODEJRZEWAĆ NIEDOBORY ODPORNOŚCI I KIEDY ZGŁOSIĆ SIĘ Z TEGO POWODU DO LEKARZA?

  • Gdy bez uzasadnionej przyczyny wzrasta częstość zachorowań na choroby infekcyjne.
  • Gdy choroby infekcyjne u dziecka lub dorosłego mają powikłany przebieg np. zapalenia uszu, zatok, zapalenia płuc jako powikłanie przeziębienia.
  • Gdy bez uzasadnionej przyczyny pojawiają się choroby bakteryjne wymagające przedłużonego leczenia antybiotykami, szczególnie zmiany antybiotyku w trakcie leczenia lub gdy choroby takie nawracają.
  • Gdy pojawiają się choroby występujące stosunkowo rzadko jak np. ropnie skóry.
  • Gdy dziecko uczęszczające do żłobka lub przedszkola choruje na infekcje układu oddechowego częściej niż osiem razy do roku.

JAK DBAĆ O ODPORNOŚĆ?

Najważniejszym elementem jest odpowiednia higiena, zdrowy tryb życia i właściwe odżywianie, uwzględniające właściwy dobór posiłków zawierających niezbędne składniki odżywcze. Należy zwrócić uwagę, aby nasza dieta zawierała odpowiednią ilość białka, zdrowe tłuszcze zawierające kwasy tłuszczowe omega-3, produkty zawierające witaminy, składniki mineralne i mikroelementy. Niezbędna jest również odpowiednia ilość snu, unikanie stresu, ubieranie się odpowiednie do pogody, a także regularne uprawianie sportu i możliwie częste przebywanie na świeżym powietrzu (u dzieci spacer przy ładnej pogodzie powinien trwać przynajmniej godzinę dziennie). Dieta bogata w przeciwutleniacze (antyoksydanty) oraz stosowanie probiotyków, mogą dodatkowo wzmocnić naszą odporność. 

W okresach zwiększonej zachorowalności na infekcje można stosować profilaktycznie produkty zawierające substancje o charakterze immunomodulującym. Mają one szczególne znaczenie w leczeniu takich schorzeń, jak nawracające zakażenia układu oddechowego. Wspomagają układ immunologiczny w zakresie funkcji obronnych przed patogenami. Substancje działające immunostymulująco zawarte są w surowcach roślinnych, takich jak wyciąg z liści aloesu drzewiastego oraz sok z jeżówki purpurowej.

W aptekach dostępne są także preparaty dostępne na receptę. Mogą to być tzw. szczepionki doustne zawierające lizaty bakteryjne, które może zalecić lekarz przy często występujących bakteryjnych infekcjach górnych dróg oddechowych. Można również zaszczepić się szczepionką przeciw grypie, najkorzystniej we wczesnym okresie jesiennym.